The Armenian Alphabet

Հայոց այբուբենը

Most alphabets are borrowed and bent to fit. Armenian’s was designed for it. Around the year 405, the monk and scholar Mesrop Mashtots devised a script to match the language sound for sound — thirty-six letters, each doing one job. Two more, Օ and Ֆ, were added in the medieval centuries, giving the thirty-eight she worked.

Sixteen centuries on, the script is read and written much as he set it down. That is why 405 is embroidered under Mount Ararat on the blue hanging, and why the lace panel spells the span out in full: 405–2005, sixteen hundred years of the same letters.

Այբուբենների մեծ մասը ստեղծվել է այլ այբուբենների հիման վրա՝ հարմարեցվելով տվյալ լեզվին։ Հայոց այբուբենը ստեղծվել է հատուկ հայերենի համար։ 405 թվականին վանական և գիտնական Մեսրոպ Մաշտոցը ստեղծեց երեսունվեց տառ՝ հայերենի հնչյունները ճշգրիտ արտահայտելու համար։ Միջնադարում դրանց ավելացան ևս երկուսը՝ Օ-ն և Ֆ-ն։ Հենց այս երեսունութ տառերն էլ տեղ են գտել ասեղնագործության մեջ։

Տասնվեց դար անց մենք շարունակում ենք կարդալ ու գրել Մաշտոցի ստեղծած տառերով՝ գրեթե անփոփոխ պահպանելով դրանք։ Ահա թե ինչու է կապույտ պաստառին՝ Արարատի տակ, ասեղնագործված 405 թիվը։ Իսկ ժանյակե պաստառի 405–2005 թվագրումն ընդգրկում է հայոց գրերի անցած հազար վեց հարյուր տարին։